M.Y.D.- Soy olarak Sinemilliyim. Bir rivayete göre dört, bir rivayete göre beş kardeşten geliyoruz. Kalandar, Nadar, Haydar, Semks ve Aziz. Biz Elbistan Sinemillilerinin Kalandar’dan gelme olduğumuz söylenir. Aziz’den Pazarcık’taki bir kısım, Şems’ten yine bizim Elbistan’daki Semiskanlılar, Haydar’dan yine Pazarcık ile  Malatya’nın Arguvan  tarafında olanlar, Nadar’dan ise bugün Erzincan’da yaşayan Sinemillilerin geldiği söylenir.

            Sohbete katılarak parantez açan Hasan Söysüren; Dede kendisi Pazarcık tarafında yaşayan Sinemillerden olup Haydar’ın çocuklarındandır. Kendisi de aynı zamanda dede çocuğu ve ocakzadedir, dedi.Mehmet dede “Öyle mi?” diyerek  kendisini soy ve aile olarak tanıtmayı sürdürdü.

            Elbistan da ki tayfaya Dedegiller derler. Bizim Hasangiller, İbo Dede, Şeyho Dede ve Mamo Dedegiller olarak bilinirler. Sinemillinin kendisinin ilk gelip yerleştiği köy, Horasan’ın Piran köyüdür. Burada kalanların bir kısmı Sünnileşmiş. Orada dergâh vardır. Oradan kalktıktan sonrada buralara dağılmışlar.

            M.Y.D.- Bizim bildiğimiz Kalender’dir.

            M.Y.D.- Evet kendimize göre halka hizmetler verdik. Bir şeyler de yaptık kanaatindeyim. Bunu da halk zamanla takdir etti ve bizi de onurlandırdı; biz de bunla bahtiyar olduk.

            M.Y.D.- Bu konuda onları bizden, bizleri onlardan ayıran olumsuz bir şey vardı diyemem. Fakat gezdiğimiz gördüğümüz yerlerde, mesela bizim talibimiz olmayan ve bizi seven, taliplerden aldığımız sevgi çoktu. Bize karşı ilgileri bir hayli fazlaydı. Bizleri biraz daha farklı görürlerdi. Bizim Pazarcık’ın Cimikanlı ve Çöçeli köylerinde taliplerimiz var. Ben sordum; dedim ki artık  köylerde de cem evleri var. Cem evlerine gidiyor musunuz? Dediler ki, gidiyoruz, gidiyoruz  da bizim dedelerimiz gibi bize dedelik yapacak dede göremiyoruz. Kocolara gittim. Sohbet arasında bizler çok dedelerin ceminde bulunduk ve çok da dede gördük. Yine de bizim dedelerimiz gibi olanlarını bulamadık... Hüseyin Bey, ben sizleri anlıyorum, yetiştirildiğimiz yerden, dedelerimizden ve dayılarımızdan aldığımız görgü ve ilhama göre bizler iyisini yapmaya çalıştık. Aleviliği tam bir Alevilik öğretisi içerisinde yapıp, bildiğimiz kadarıyla da onlara  izah etmeye ve öğretmeye çalıştık.

            H.A -Sinemilli dedeleri arasında Sultan Sinemilli’nin oğlu Haydar’a bağlı Şırğaş ve Şemsk babaya bağlı talipler var. Elbistan’da Kalender’den gelen sizin ocağa bağlı talipler var. Ayrıca bu taliplerin bir kısmı bizim Pazarcık’ta, bir kısmı Kayseri tarafında, bir kısmı Akçadağ ve Adıyaman Gölbaşı’ndadırlar. Eskiden beri bizim bu bölgede bir Ali’cilik sevgisi var. Bu Aliciliği nasıl gördünüz? Talip, Ali’ye nasıl bakıyordu? Siz Ali’yi nasıl tanıtıyordunuz?

            M.Y.D.- Aliciliğe; Hz. Ali’nin Faziletnamesi’nde yazılanları okursanız, âşıkları, gerçeklerim, sadıkların, deyişlerinden dinlerseniz, onun kim olduğunun farkına varırsınız. Onu Tanrı olarak yorumlamak tamamen doğru değildir. Bizim ona olan sevgimiz;  onun bu yolda gösterdiği cesurluk ile fedakârlık onun bizim yanımızda farklı bir yerinin ve de sevgisinin olmasına sebep oluyor dememiz daha doğru olur. Ancak Alicilik düşüncesini aşarak onu biraz daha farklı bir yere koyan Nusrailer Ali “Allah’tır” derler. Başkasını da tanımazlar. Rivayetler onun yiğit ve cesurluğunun yanında, onun keramet sahibi olduğunu da  söyler. Onun yaptıklarını ancak büyük bir gücün yapabileceğini söylerler. Bizim talibimiz onu bu yapısıyla tanımaya çalışır ve kabul eder. Bizler Ali’yi bu yapısıyla anlatmaya çalışırdık. O bir sevgi olarak kalbimizde farklı bir yere sahiptir. Ama Ali ile Muhammet bizim yanımızda et ile kemik gibidir ve de birbirinden ayrılmaz bir bütündür. O bu yolun sembolüdür. Bu yol var oldukça, o bu sevgisini koruyacaktır. Her Alevi’nin gönlünde.

            M.Y.D.- Olur. Senin o saydığın o inanca sahip insanlarla Alevi kesimi beraber oturup sazını, sözünü yapar, cemini, ibadetini yaparsa hiçbir ayrımcılık olmaz. Tabii, hepsinin düşüncesi aynı yere dayanmamakta mıdır?

            M.Y.D.- Ben o beraberliği insani anlamında söyledim. Bir Mevlevi ve Nusri bizimle beraber olur. Eğer bu anlamda bakarsak bizler bu insanlarla Aleviliği aynı potada eritebiliriz. Bana göre bir Hıristiyan gelip bizim cemde oturursa bile biz ibadetimizi rahat rahat yapabiliriz. Lakin ayrı zihniyette olan birisinin oturması halinde bizim ibadetimizi rahatça yapmamız mümkün olmaz. Senin söylediğin o inançtaki o insanlar birbirlerine o şöyle yapıyor, ben böyle yapıyorum demiyorsa, benim ibadetim, inancım şudur, onunki böyledir demiyorsa, seni horlamıyorsa, ayrı görmüyorsa, sana bir ayrıcalık yapmıyorsa hiç fark etmez. Eğer onlar kendi kendini dışarı veriyorlarsa tabii ki o ayrı bir iş, o vakit de beraberlikten de söz edilemez.

            M.Y.D.- Cami meselesi bizim Alevilikte olmaz. Adam işte o zaman kendisini zaten ayırıyor. Sen onunla zaten beraber olamazsın. Bizim ibadet yerimiz cami değil, cem evidir. Bugün Alevilerin kurmuş olduğu vakıf ve derneklerin, Alevilere ibadetleri konusunda bazı hakların tanınması konusunda yapmış olduğu girişimlerden birkaçını sayacak olursak bunlar haklı taleplerdir. Mesela Aleviler  Türkiye Cumhuriyeti devletine  vergisini veriyor, askerini veriyor. Nasıl ki bütçeden Sünnilere ibadetleri için hak tanınıyorsa, devletin Alevilere de bu hakkı tanıması lazım. İfadelerden anladığım kadarıyla MEB olumlu cevap vermiş. Ama Başbakan diyormuş ki, Aleviler Müslümandır. Müslümanların ibadet yeri camidir. Aleviler de camiye gelsinler, ibadetini camide yapsınlar. Benim bildiğim kadarıyla Kuran’da  Müslümanların ibadet yeri camidir diye bir hüküm yoktur. Bütün dünya bir ibadet meydanıdır. İnsanlar istedikleri yerde ibadet yaparlar. Müslümanlıkta ibadet yeri cami olacak diye bir şartta yok. Tabii ki Aleviler camiye gitmezler.      

            M.Y.D.- Bu öğretilecek Kuran hangi bakımından Aleviliği taşıyacakmış. Yani ne anlamda olacakmış. İmam hatipten gelecek olan bu imamlar, Aleviliği ne kadar bilen imamlar olacaklar. İmam hatip okulundan mezun olan bir imama biz Alevilere Kuran öretecekmiş. İşte bu doğrudan doğruya ayrımcılıktır. Doğrudan camiye gitmek anlamına  geliyor. Bu meseleleri Alevilerin kendi aralarında toplu bir camia olarak çözmeleri gerekir. Kendi dedelerini kendileri yetiştirecekler. Bunun için de Aleviler sözünü bir kaba koymaları gerekir diye düşünüyorum. Böyle bir işlem bizim için iyi bir girişim olmaz kanaatindeyim. Ayrıca imam hatipli bir imamın gelip de cem evlerinde Alevi çocuklarına Kuran kursu vermesini Alevilerin kabul etmeyeceklerini tahmin ediyorum. Bu karar alınmış olsa bile. Ben şahsen yüzde beş yüz karşıyım. Tabii bunun sonu namaz olur, çocukların camiye daveti de beraberinde gelir. Bu konunun önemini bizlerin de kendi mürvetlerimize ve Anadolu Alevilerine izah etmemiz gerekir. Ben o zaman ne müftüsünü isterim, ne imam hatiplisini isterim; kendi halimde Aleviliğimi sürdürürüm.

            M.Y.D.- Hasan SOYSÜREN -  Dedem Radyolarda ve televizyonlarda yapılan bazı programlar da yayına bağlanan bazı Alevi vatandaşlarımız da  vakıf ve derneklerin yöneticilerinden bu eğilimde olan Alevi önder ve dedelerini, sizin de belirttiğiniz bir ifadeyle ikaz etmektedirler. Yani Alevi vatandaşlar bu konuda duyarlı bir itiraz da bulunuyorlar.

            Hasanım bunu Halil Öztoprak, Şinasi Koç hata bir ilahiyat fakültesi dekanı olan Prof. Dr. Yaşar Nuri Öztürk de söylüyor. Kuran’da namazla ilgili bir rakam mevcut değil. Yani insan olan insani kamil olan, kendini yetiştirmiş olan, Allaha vakf olmuş, insanlara vakf etmiş bir insanın alıp verdiği nefes ibadettir. Bütün insanlara sevgiyle, hoş nazarla bakan, tüm insanları aynı gözle görür. Bütün insanlara saygı duyar. Kuran’ın insanı kamil için kabul edilmez tarafı yoktur. Bizim için de böyledir. Yalnız zamanla geçmiş farklı şeyler yazıla yazıla daha farklı anlamlar getirilerek buraya kadar bu hale getirmişler. Bu ayrımcılık bir arada asırlarca yaşamaya alışmış Anadolu insanları için de iyi bir şey değildir.

            M.Y.D.- 1950’lerde başladım

            Tabii tabii, o döneme rastlıyordu.

            M.Y.D.- Tabii  o zamandan bugüne kadar çok uzun  zamanda geçti ve ara verildiği içi bazı şeyleri hatırlamak biraz zor. Yalnız o zaman Alevilik daha tutkundu. İnsanlar edep ve erkân konusunda daha farklı özelliklere sahiptiler. İnsani kâmil vardı. Yol ve erkân konusunda insanlar birbirlerine karşı daha saygılı ve sevgiliydi. Bazı mücadeleler olabilir. Bu mücadeleden Alevi kesimi olarak bizlerin ders çıkarması gerekir. Bizim erkân yaptığımız dönemlerde ve hatta bu son dönemlere kadar dahi, mürşitler, dedeler, müşküller, insanı kâmiller bir  cemde veyahut bir mekânda bir araya gelirlerdi. Bizim içimizde meydana gelen müşküllerle ilgili olarak, işte biz şu işle ilgili olarak hemfikir olalım, bu meseleyi çözelim, bu yanlış bizlere zarar veriyor derlerdi. Erenler meclisleri  buna bir hal bulurlardı. Bilmem karakolmuş, mahkemeymiş bizim dönemimizdeki Alevilikte hemen hemen yoktu. Gecen zaman içinde bu ilişkiler azalmaya başladı. İnsanlar biraz birbirinden uzaklaşmaya başladı. Tabii bunun sebepleri de bugün değişen şartlarda oldu. Benim korkum o ki zaman geçtikçe, gelecekte bu ilişkiler daha da azalarak insanların kendi şahıslarına kalmalarıdır. En tehlikelisi de insanların birbirlerine karşı olan sevgilerini kaybetmeleridir.

            M.Y.D.- Biz Alevi olduğumuz için değil, tarafsız olarak düşünülürse yol ve erkânı ile yaşayış biçimini gerçek demokrasinin içinde bulabilirsiniz. Bunu Alevilerin cemlerinde, görgülerinde canlı olarak da bulursunuz. Bizler bu ilkeleri yıllarca uygulayıp kendi halimizce öğretmeye çalıştık. Bu yolun sorumlu bütün dedeleri bunu görev bilerek yapıyorlardı. Kimse bize cebren yapın demiyordu. Biz diyorduk bu vatanı sevin, çocuklarınızı okutun kız erkek ayrımı yapmadan. Komşunuzun malına göz dikmeyin, haram yemeyin, yani bizler diyorduk ki elinize, belinize ve dilinize sahip olun. Bu da demokrasinin ana ilkesi değil  mi. Bugün kalkınmış devletlere bakarsanız aynı yolu takip ettiklerini görürsünüz. İşte bunun içinde Alevi erkânının bu yola baş vermiş insanlarının söyledikleri gibi; Ehl-i Beyit’in bütün sözlerinden ilham alarak devamlı onların ismini yad ederek, onların sözlü ibadetini yaparak bu hizmete devam ediyorlardı. Ama son otuz sene gibi bir süredir bu biraz geriledi.

            M.Y.D.- Ben şahsen hiç de bir sorunla karşılaşmadım. Yazar Taha Akyol bir televizyon programında, “Ben üniversitede iken Alevi arkadaşlarım vardı. Fakat kendilerini beyan etmiyorlardı. Kendileri biz Aleviyiz demiyorlardı. Korkuyorlardı. Şimdi çok şükür cem evleri var. Çok şükür diyorum. Bir çok Müslüman gider orada müzik dinleyebilir. Biz Aleviyiz cemimizi, cematımızı açık yapıyoruz. Aslında Kuran’ın da belirttiği gibi ibadet sırrındır. Kerhen değildir. Bunun temeli bu. Sonra da Osmanlılar’ın korkusundan ve zulmümden oraya buraya saçılmışlar. Biliyorsunuz Aleviler kesimi devamlı katliam ve zulümlere uğramışlar. Bu nedenle her zaman korku vardı. Ama gizli de olsa devamlı ibadetini yapıyorlardı. İbadetlerini asla yitirmemişler.

M.Y.D.- Efendim Cemal Gürsel Alevilere tam bir miman oldu. Hattta Alevi olduğu söyleniyordu. Adnan Menderes gittikten sonra onun yaptığı ihtilal, Aleviler bir rahatlık bir ferahlık verdi. Ondan sonra Aleviler şehre geldiler. Ondan sonra ortaya çıktılar. Fakat adam yaşamadı, yoksa çok rahat bir devir geldi.

M.Y.D.- Efendim Rusya da filan adam şunu söylüyor. Filan devlete veyahut filan yerde filan adam şunu söylüyor. Filan adam filan yerde şöyle solculuk yapmış. Pir Sultan devletin karşısına çıkmış. Hz. Hüseyin Kerbela da haksızlık yolunda kellesini şehit vermiş. Böyle söylemekle kendi kendini Hz. Hüseyin’e benzetmekle insan Hz. Hüseyin  değil, onun bastığı toprak olamaz. Kendi kendini Abdal Pir Sultan’a benzetmekle, o yaptı demekle, bende yaparım demek olmaz. Bir insan yaptığı işi bilinçli olarak yapar. Hüseynim sizde o devrin insanlarısınız. Şimdi bir fikir üzerinde gidiyorsunuz, geniş bir alana açılmışsınız. Bunun üzerinde bir çalışma yapıyorsunuz. Çok güzel. O devrin insanlarından örneğin İzzettin Doğan, bize göre yanlış tarafı olabilir. Bugün zirveye çıkmış durumdadır. Eğer bizim o zamanki gençler, eğer boş hayallere kapılmasalardı, yani asırlardan beri Alevilere düşmemiş bir  fırsat düştü, öğretmen geldi, okul geldi, insanlar analar babalar bir hevesle başladı. Keşke öyle devam etselerdi. O tempoyla devam etselerdi. Tahsil yapmış olsalardı. Hocanın seviyesinde üç beş yüz adamımız olurdu. Bugün tek kişiyle üç kişiyle beş kişiyle bir iş yürümüyor. Ne oldu heder oldular. Sosyalistliğe, Kürtçülüğe, komünistliğe kapıldılar, hepsi sıfır oldu gitti. Körü körüne bugün 50-60 bin gencimiz kaybolup gitti. Böyle fırsatlar bir daha gelmiyor. Giden bir daha dönmüyor.

2.Bölüm                                    H.A - Peki, dedem o günlerde çok dikkat çeken bir konu da yöremizin ve Türkiye’nin çeşitli yörelerinde, özellikle de Alevilerin yaşadığı yörelerde, solcu gençler önce dedeleri hedef almasıydı. Siz de o dönemde dedelik yapıyordunuz. Özellikle Elbistan bölgesinde ve bizim Pazarcık’ta, Tunceli’de, Elazığ’da, Sivas’ta             H.A - Bizim bu dönemde ki dedelik olarak kayıplarımız nelerdir sizce? Acaba dedeler burada yeteri derecede kendilerini savunabildi mi ?             H.A - Burada  karşımıza şöyle bir şey çıkıyor;  Bir bakıyoruz  “Bektaşi Tarikat” (Osmanlı Bektaşi Tarikat anlayışı) anlayışı dedelikten daha baskın geliyor. Bu bölgede, mesela, Şeyh Momo’nun yetiştirdiği müritlere bakıyoruz, Pınarbaşı’ın da, Kırkısırak’ta, Dallıkavak’ta, Şöbeçömen de Elbistan’ın içinde ve bizim Pazarcık’ta, Ali Kutte, Pazarcıklı Ali, orda bir tarikat anlayışı  var. Özelliklede  1840’lara kadar uzanan süreçte dedeliğe karşı içten içe bir yapı oluşturuluyor. Mesela bu anlayışta olan  Melüli, Köse Dede’ye karşı tepki koyuyor. Özellikle de Cumhuriyetin son dönemleri 1860’lardan 1940’a kadar bu bölgedeki Alevi dedeleri, “Osmanlı Bektaşi Tarikat” anlayışlı bir tepkiyle karşı karşıya geliyorlar. İlk cephede bizler ve Elbistan bölgesinde açılıyor. Solculara bakıyoruz, solcular da bu düşünce yapısıyla; bu coğrafyada bu anlayışı benimsiyorlar. Sizler bu ibadetleri yürütürken bu bölgede, Alevi- Bektaşi anlayışının bu çatlaklıklar ile karşılaşıyor muydunuz?  Karşınıza  bu düşüncede olanlar çıkıyor muydu?              H.A - Mesela Aziz Dede’nin Aleviliği adlı kitapta Baba Mansurlu Araboğlu kardeşlerin gelerek bunları bu bölgede yetiştirdiklerini yazıyor.             H.A - Aziz  Dede’nin Aleviliği kitabın da  o grupla beraber olduklarını, cem bağladıklarını……             H.A - Cafer son on beş sene bu fikrini açıklamaktan biraz çekinmiş. Neden dersen; çünkü bizden tarafı çoğunluk bir talip grubu var. Şimdi ben bir iki isim sorsan hatırlarımı sın; Sizin bölgenizde yaşayan Ali Kamke ( Ali Doğan )  dedegân değil mi ?             H.A - Buradan bizim sivil toplum kuruluşlarına gelmek istiyorum. Cem Vakfı, Hacı Bektaş Dernekleri, Pir Sultan Abdal Dernekleri ve diğer vakıflar  olsun, bunların hepsinin ayrı ayrı çizgileri var. Bunların sonunu nasıl görüyorsunuz? Nereye gider bu akış, böyle bu ayırım nereye sürükler Aleviliği?             H.A -Hayır, Aleviliğin içinde fraksiyonlara ayrılmış durumdalar.             H.A - Yani siz doğru bulmuyorsunuz, değil mi ?             H.A - Dedem diyorlar ki, “kent Aleviliği, kırsal kesim Aleviliği”, bizim insanlarımız kırsaldan kente göçtü, biz şimdi şehirli olduk, sizce şehirli olmak Alevilere neyi kaybettirdi?             H.A - Asırlardır Bektaşilik hep kentlerde biçimlendi. Alevilik ise kırsal kesimde kaldı.             H.A - Bu nedenle dolayıdır ki, Bektaşiler kentlerde örgütlendikleri için devletle barışık oldular. Devletin için de yer edindiler. Biz ise devletle barışık olamadık. Acaba bundan sonra bu devletle bir barışıklığımız olur mu?             H.A - Ama bizi temsil eden kurumlar devletle barışıyor şimdi. Yanlış, olmaz değil mi?             H.A - Diyorsunuz ki Aleviler kendi aralarında bir birlik oluşturmadıkları için hedefe ulaşmaları problemlidir. Doğrudur size katılıyorum, bizim de üzerinde durduğumuz sonuç budur.            H.A - Eskiden beri dedeler arasında bu tür çekişmeler oldu. Bu dedelik çekişmeleri Aleviliğe ne kaybettirir? Sizin düşünce ve görüşünüz nedir, sonuçları neler olabilir?             H.A - Peki  Dedem, gelecekte ki dede nesilleri için ne söylersiniz? Siz dedeler olarak bu hizmeti yaptınız da sizden sonra gelecek dedelere ne tavsiyeniz var? Ne söylersiniz, ne yapmaları lazım? Neye dikkat etmeleri lazım?             H.A - Dede Hak Muhammed yolu sizin zamanınızda kesintiye uğradımı hiç ?             H.A - Ama seksenden sonra bu iş tamamen kesildi. Aslında seksenden önce  yavaşladı, seksenden sonrada tamamen kaldırıldı. Dede olarak ilk talip kurbanı ne zaman hangi yıllara da kestin?             H.A - Nerede hangi köyde?             H.A - Peki dedem son kurbanı nerede kestin?             H.A -  Sene olarak da mı hatırlamıyorsun?             H.A - Dedem bu söylediğiniz tarihler tabii ki bu yolun erkânı için çok önemli tarihler. Türkiye’nin tek partili ve Milli Şeflik döneminde kurban kesmeye başlamışsınız.             H.A - Bir açıklama yapmama müsaade ederseniz; Cumhuriyetin ilk yıllarında yol erkânının yürütülmesi Sinemililer arasında kesintiye uğramış ve on sene ara verilmiş. Çünkü tekke ve zaviyelerin 1925- 26  yıllarında  kapatılması kararı var. Bu nedenle 1935’lere kadar bir ara verilmişlik var. Bunu hatırlıyor musunuz? Bununla ilgili bir söyleminiz veya duyduğunuz bir şey var mı?             H.A - Dedem sizler II. Dünya Harbi’ni hatırlarsınız.             H.A - II. Dünya Harbi sırasında bu konularda neler oldu? Ne gibi değişiklik oldu? Toplumun açlık ve sefaleti bu işe bugün ki kadar etki etti mi?             H.A - Kıtlığı gördünüz değil mi?             H.A - Dedem ben birazda farklı bir konuyla ilgili bir soru sormak istiyorum?  Bizim toplumda kadının farklı bir yeri var. Eskiden beri biz toplum olarak kadını, erkeğe eşit bir düşünce anlayışı ile görürdük. İç içe büyürdük. Cemlerde olsun, gelenek ve göreneklerin yaşanmasında ve uygulamasında olsun ayrı gayrımız olmazdı. Tarihin sayfalarında da bu böyledir. Lakin özellikle de Sinemilli aşireti lider kadın çıkarmamış. Hiç lider kadınımız yok. Neden?             H.A - Dedem Elbistan’da Cumhuri- yet döneminde annenizin dışında otorite olmuş kimler vardı. Toplumda öne çıkmış?             H.A - Üzerin de durduğumuz aslında çok önemli konu vardı. Özellikle Cumhuriyet dönemindeki bizim Sinemilli dedelerinin  Sinemilliği yürütürken yaptıkları. Anti parantez şunu da belirtmek istiyorum; on yedi on sekiz ocakzadeyle röportajlar yaptım. Onlarla beraber oldum. Ağuçanlar’dan, Baba Mansurlar’dan, Kureyişanlar’dan, Uryan Hızırlılar’dan, Köçkirliler’e  hepsinin dedeleriyle beraber sohbetlerim oldu. Benim aradığım  fakat bulamadığım nokta şuydu:            Alevilik bir gönül bağı, Sinemilli toplumunda da yaşım elli, doksan dört yaşında vefat eden ninem Döna Tapa seksen beş yaşına kadar her şeyi çok düzgün bir Türkçeyle anlatabilen ve de olayları hatırlayan bir hafızaya sahipti. Derdi ki: “Sinemilli, Türkiye’de üç kez kesintiye uğradı. Cumhuriyet döneminde oldu, II. Dünya Savaşı’ndaki kıtlık döneminde oldu, bir de Adnan Menderes döneminde 55-60 yıllara rastlayan kısa bir sure oldu. Bu dönemde aynı zamanda baskıda yapılıyordu. Bizim buralarda pek hissedilmediyse de oluyordu. Bu üç dönemde de Sinemilli dedeleri kendi bölgelerinde öncüllük etmek suretiyle bu yolun erkânını yeniden başlamasını sağladılar.” Bununla birlikte ufak tefek vakalar olduysa da bizim Pazarcık bölgesinde bu öncüllüğe destekler olmuş talip bu konuda üstüne düşeni de yerine getirip bizim dedelerimize destek olmuşlar. Ben ki Sinemilli Baba’nın Şırğaş ve Şemsık Baba pir ocağı evladıyım, ailemde bu konuda talibin takdire şayan bu desteğinde gönülden söz edilirdi. Özellikle Elbistan ve diğer yörelerde size bağlı Sinemilli talipleriyle ilgili bu konuda neler söylemek istersiniz? Yani herhangi bir olumsuzluğu yaşadınız mı?             H.A -Biz Kürt müyüz? Türk müyüz? Hasan Soysüren Dede             H.A - Bizim dergimizin birinci sayısında Av. İbrahim Sinemillioğlu, Sinemilliler hakkında bir yazı yazdı. Bu yazıyı okumuşsunuz, bu konudaki düşüncenizi öğrenebilir miyim? H.A - Dede, İranlı Persler Malatya’nın Argavun  bölgesine  kadar geldikleri için o bölgede  kurdukları kentleri var. Bu bölgede kuzey Mezopotamya Kürtleri yerleşmiş olabilirler. Perslerden kalma. Bizim bölgemizde daha önceden yerleşik Kürtler değillerdir             Ben bir parantez açmak istiyorum? Zerdoşit ve Şaman dinler konusu,  Alevileri bu dinlere yakın görülüyor bazı yazarlar tarafından…             H.A - Dedem müsaade ederseniz ben Bektaşilik konusuna dönmek istiyorum. Bektaşilikle Aleviliği birbirinden ayıran çizgi nedir? Sizce Anadolu Aleviliğinde mi ayrılık var? Yoksa Bektaşilik Osmanlı’nın himayesine girdiği için mi ayrılıklar oluştu? Bektaşilik bu nedenle bozuldu diyebilir miyiz?             H.A - Dedem burada bir parantez açmak istiyorum. Balım Sultan 1509 yılında tekkenin başına getirilmeden önce divanda postnişinin yanında bir de dede otururdu. Bu atamadan sonra dede divandan kaldırıldı. Balım Sultan’ın gelmesinden sonra bizim Anadolu dedelerine karşı bir tepki doğmaya başlıyor. Burada Alevi dedelerin Osmanlı Bektaşi teke anlayışına tabi olmaları isteniyor. Bu düşüncenin de asıl amacı Anadolu Aleviliğinin Osmanlı Bektaşi tekke (Eskiden tarikat mensuplarının toplandıkları mekân) anlayışı içinde asimile edilerek eritilmesidir. ll. Mahmut döneminde de dergâh kapatılıp yıktırıldı ve tekke mensuplarına da Nakşi Bendi tarikatına bağlandıkları bildirildi ve de 0 tarikata bağlandı. Haci Bektaşi Veli’nin de eğitim gördüğü bu tarikat, Ahmet Yesevi’nin kurduğu bir tarikat olarak kabul edilmektedir. Fakat o da Selçuklu ve Osmanlı devletlerinin tarihi asimile süreci içinde özünü kaybederek bir Şeri Sünni anlayışı yürüten tarikat halini almıştır. Bu anlayışın ürünleri olarak  atanan “dikme dedeler” yani Babagânlar kendilerini ayrı görmektedirler Alevi dedelerinden. Hata Alevi dedelerini sizler Aleviliği temsil etmiyorsunuz, sizin şecereleriniz Osmanlı tarafından sonradan verildi diyorlar. Yani “asalet benden başlar” tezini tarih boyunca işleyip durmaktadırlar. Benim kendi şahsi cevabım ise;  peki, sizleri kim dikti, ikincisi bu secereleri Osmanlı bize verdiyse yine Osmanlı Bektaşi tekke, tarikat anlayışı içinde yine bu teke tarafından verildi. Siz ise burası asıl diyorsunuz. Öyleyse bu secereler ne anlama geliyor. Bunlar önemli değilse tekkenin önemi nerde kalıyor. Sizin bu anlayışlarla ilgili görüşünüz nedir? Şunu da eklemek istiyorum. Dedelikte asalet babadan oğla geçer (Laikliyle başarana geçer ) bu görüşü reddetmektedirler.             H.A -  Dedem bir diğer konu ise Bektaşi  tarikat Anlayışı diyor ki “Gelin Hacı Bektaşi Veli’nin tarikat anlayışı altında birleşelim” Tabiibu tarikat anlayışı bugünkü “Osmanlı Bektaşi Tekke tarikat” anlayışıdır. Yani bir anlamda Anadolu Alevilerinin tarihler boyunca yürütmüş oldukları kendine özgü cemin şekil ve öz olarak bırakılarak bu tekke anlayışının biçim ve şeklini kabul edilmesi anlamına geliyor. Bu konuda ne düşünüyor sunuz?             H.A - Dede sohbetimize sazıyla ara verdirip Ali Kamke’den deyişler okudu. Zaman zaman  saza ara verip deyişlerini okuduğu çocukluk arkadaşı değerli dostunun yaşamından örnekler vererek gecemizi aşkı muhabbetle noktaladı.(Sitede yayınlanan yazılar gönderenlerin sorumlulugundadır eyakder yönetimi sorumlu degildir.)